Khởi nghiệp từ nông sản bản địa giúp doanh nghiệp trẻ Đắk Lắk khai thác hiệu quả lợi thế nông nghiệp và từng bước xây dựng thương hiệu riêng. Ảnh: NG

Từ “làm ăn” sang tư duy khởi nghiệp

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng số hóa, xanh hóa và đổi mới sáng tạo, Đắk Lắk đang sở hữu nhiều lợi thế để tạo nên bước đột phá mới. Không chỉ có thế mạnh về nông nghiệp, tài nguyên rừng và bản sắc văn hóa Tây Nguyên độc đáo, địa phương còn đang nổi lên như một điểm đến giàu tiềm năng cho các mô hình kinh tế sáng tạo.

Đắk Lắk đang nổi lên như một điểm đến giàu tiềm năng cho các mô hình kinh tế sáng tạo. Ảnh: NM

Tuy nhiên, hành trình biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực sự vẫn còn nhiều lực cản. Thực tế cho thấy phần lớn startup tại địa phương vẫn đang loay hoay trong mô hình sản xuất nhỏ lẻ, thiếu chiến lược dài hạn và chưa tiếp cận được tư duy quản trị hiện đại. Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp vẫn mang nặng tâm lý “làm ăn” hơn là “khởi nghiệp”.

Bà Lương Thị Thúy Anh, Chủ tịch Học viện Huấn luyện năng suất (PCA), Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Daklak Innovation Hub (DIH) cho rằng, không ít startup hiện nay thiếu “khát vọng kỳ lân”, thiếu khả năng đóng gói giá trị để mở rộng chuỗi và chưa có tư duy tăng trưởng quy mô.

Theo bà Thúy Anh, tư duy “làm ăn” chủ yếu tập trung vào lợi nhuận ngay từ đầu, quản trị dòng tiền chặt chẽ và phục vụ nhu cầu trước mắt. Trong khi đó, khởi nghiệp hiện đại lại hướng đến mở rộng thị trường, tăng trưởng người dùng, xây dựng giá trị doanh nghiệp và chấp nhận đầu tư dài hạn để chiếm lĩnh thị phần.

Sự khác biệt này khiến nhiều startup địa phương gặp khó trong việc tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm hay nhà đầu tư thiên thần. Không ít dự án dù có ý tưởng tiềm năng nhưng nhanh chóng rơi vào tình trạng “chết yểu” vì thiếu vốn, thiếu đội ngũ cố vấn và thiếu định hướng phát triển bài bản.

Một thực tế đáng lo ngại khác là tình trạng “chảy máu” nhân lực chất lượng cao về các đô thị lớn. Những người trẻ có kiến thức về công nghệ, dữ liệu lớn hay trí tuệ nhân tạo thường khó tìm được môi trường phát triển phù hợp tại địa phương. Điều này tạo ra khoảng trống lớn trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh.

Trong khi đó, việc ứng dụng các công nghệ lõi như Big Data, AI hay Blockchain vào sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản vẫn còn khá xa lạ với phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Đắk Lắk. Nhiều đơn vị dù nhận thức được xu thế nhưng chưa đủ năng lực tài chính và nhân sự để triển khai.

Cần những “lồng ấp” thực thụ cho startup

Trước yêu cầu phát triển mới, việc xây dựng các vườn ươm doanh nghiệp được xem là “mảnh ghép” còn thiếu trong hệ sinh thái khởi nghiệp của Đắk Lắk.

Không chỉ đơn thuần là không gian làm việc chung, các vườn ươm hiện đại cần đóng vai trò như một “phòng khám đa khoa” dành cho startup, nơi doanh nghiệp được hỗ trợ toàn diện từ chiến lược phát triển, quản trị tài chính, marketing, nhân sự cho đến tiêu chuẩn quốc tế và kết nối đầu tư.

Các doanh nghiệp trẻ tại Đắk Lắk tìm hiểu mô hình chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào sản xuất và kinh doanh để nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Ảnh: NG

Bà Phạm Thị Đức Hạnh, Chánh Văn phòng Hội đồng Tư vấn khởi nghiệp Quốc gia, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tư vấn phát triển và đào tạo doanh nghiệp Mỹ Đức Minh cho biết, hiện đơn vị đang phối hợp với DIH nhằm hỗ trợ doanh nghiệp địa phương phát triển thương hiệu, đưa sản phẩm và văn hóa Đắk Lắk vươn ra thế giới.

Đồng thời, đơn vị cũng hợp tác với PCA để đào tạo đội ngũ lãnh đạo, hướng đến xây dựng mô hình vườn ươm doanh nghiệp thực thụ. Theo bà Hạnh, doanh nghiệp mới cần được xem như những “hạt giống” phải được hỗ trợ đúng ngay từ đầu về lộ trình phát triển, tiêu chuẩn vận hành và chiến lược thị trường để tránh những vướng mắc về vốn, nhân sự hay truyền thông sau này.

Không chỉ startup non trẻ, ngay cả những doanh nghiệp đã có doanh thu hàng trăm tỷ đồng cũng cần được thúc đẩy đổi mới sáng tạo để không tụt hậu trong quá trình hội nhập.

Điểm đáng chú ý là các vườn ươm doanh nghiệp tại Đắk Lắk nếu được xây dựng bài bản sẽ có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy chiến lược “chuyển đổi kép”, tức vừa chuyển đổi số, vừa phát triển xanh.

Địa phương hoàn toàn có thể khai thác hiệu quả thế mạnh về nông nghiệp và tài nguyên rừng để phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, phát triển nông nghiệp thông minh và tham gia thị trường tín chỉ carbon rừng. Đây được xem là dư địa lớn giúp startup Đắk Lắk tạo nên sự khác biệt trên thị trường.

Khi các nguồn lực từ chính sách, tài chính, đào tạo và công nghệ được quy tụ về một đầu mối, kết hợp với Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo hoạt động theo mô hình mở, hệ sinh thái khởi nghiệp của tỉnh sẽ tạo được hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ hơn.

Ông Nguyễn Kiên Nhẫn, đồng sáng lập Cộng đồng Design Thinking, Techfest VN, Trưởng vùng Tây Nguyên Dự án “Bản lĩnh doanh nhân”, Giám đốc Công ty Truyền thông và Hướng nghiệp Happy Key cho rằng, để vừa giữ được bản sắc văn hóa Tây Nguyên, vừa bứt phá kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững, chính quyền cần đóng vai trò là “bệ đỡ” cho cộng đồng startup.

Theo ông Nhẫn, tỉnh Đắk Lắk nên xây dựng các trung tâm hỗ trợ chuyển đổi số tại địa phương; đồng thời ban hành chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và hạ tầng để thu hút doanh nghiệp công nghệ, startup quay về địa phương, đặc biệt tại Buôn Ma Thuột nhằm hình thành hạt nhân lan tỏa cho toàn vùng.

Bên cạnh đó, Đắk Lắk cũng cần đẩy mạnh phát triển du lịch trải nghiệm gắn với bản sắc Tây Nguyên, kết hợp hài hòa giữa văn hóa, nông nghiệp và công nghệ. Đây không chỉ là hướng đi giàu tiềm năng kinh tế mà còn tạo điều kiện để các startup địa phương khai thác lợi thế riêng biệt mà ít nơi có được.

Có thể thấy, cơ hội để Đắk Lắk bứt phá đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết. Nhưng để khát vọng ấy trở thành hiện thực, địa phương cần một “hệ điều hành” mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp - nơi các ý tưởng sáng tạo không còn phát triển đơn độc mà được nuôi dưỡng bằng tri thức, công nghệ và nguồn lực đồng bộ.

Khi những “vườn ươm” được hình thành đúng nghĩa, Đắk Lắk không chỉ tạo ra thêm nhiều doanh nghiệp mới mà còn có thể kiến tạo một thế hệ doanh nhân bản lĩnh, đủ sức đưa kinh tế tư nhân địa phương phát triển bền vững trong kỷ nguyên xanh và số.