Sáng 10/6, Bộ Tư pháp họp Hội đồng thẩm định hồ sơ dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh.

Góp ý tại cuộc họp, các ý kiến cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ, chăm sóc trẻ em, bảo vệ quyền trẻ em. Đồng thời, khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010 và đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay.

Toàn cảnh cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Các đại biểu cũng đánh giá, dự thảo Luật đã có nhiều nội dung đổi mới, như: Đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong giải quyết thủ tục hành chính; tăng cường cơ chế theo dõi, giám sát sau khi giải quyết việc nuôi con nuôi; bổ sung quy định bảo đảm quyền được biết về nguồn gốc của con nuôi; hoàn thiện cơ chế quản lý Nhà nước và hợp tác quốc tế về nuôi con nuôi…

Đề xuất cấm môi giới, tìm kiếm, kết nối việc cho, nhận con nuôi trên môi trường điện tử

Góp ý tại cuộc họp, đối với “các hành vi bị cấm” quy định tại Điều 11 dự thảo Luật, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung nội dung: Nghiêm cấm việc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, mạng xã hội hoặc các nền tảng điện tử khác để môi giới, quảng cáo, tìm kiếm, kết nối việc cho, nhận con nuôi trái so xo 66.

“Thực tiễn cho thấy hiện nay xuất hiện nhiều hội, nhóm trên không gian mạng đăng tải thông tin cho, nhận trẻ em, tìm người nhận nuôi trẻ sơ sinh hoặc kết nối các bên có nhu cầu nhận con nuôi. Một số trường hợp đã bị phát hiện có dấu hiệu mua bán trẻ em hoặc hợp thức hóa nguồn gốc trẻ em thông qua hình thức nuôi con nuôi”, đại diện Bộ Công an chia sẻ.

Đại diện Bộ Công an góp ý tại cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Đối với việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung nội dung: Trong trường hợp có căn cứ cho rằng thông tin về nguồn gốc của trẻ em hoặc quan hệ thân thích giữa các bên chưa rõ ràng, cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu thực hiện giám định ADN hoặc áp dụng các biện pháp xác minh cần thiết khác theo quy định của so xo 66.

Vì trong thực tiễn đã phát hiện nhiều vụ việc lợi dụng quan hệ thân thích giả tạo hoặc khai báo không đúng sự thật nhằm che giấu hành vi mua bán trẻ em. Việc bổ sung cơ chế giám định ADN sẽ giúp nâng cao hiệu quả xác minh, bảo đảm tính chính xác và khách quan trong giải quyết việc nuôi con nuôi.

Đánh giá kỹ tác động của quy định về nuôi con nuôi ở khu vực biên giới

Theo đại diện Bộ Quốc phòng việc nhận con nuôi ở khu vực biên giới khá phức tạp. Thực tiễn cho thấy, một số khó khăn, vướng mắc trong xác minh nhân thân, tình trạng của trẻ em và người nhận con nuôi do liên quan đến hai quốc gia, hệ thống giấy tờ và cơ sở dữ liệu khác nhau; khó kiểm tra, đánh giá điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ sau khi đăng ký nuôi con nuôi, nhất là trẻ chuyển sang cư trú tại nước láng giềng.

Nhất là nguy cơ lợi dụng chính sách nuôi con nuôi để thực hiện các hành vi trái so xo 66 như mua bán trẻ em, đưa người qua biên giới trái phép hoặc hợp thức hóa việc di chuyển dân cư.

Đại diện Bộ Quốc phòng. Ảnh: Minh Nguyệt

Việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền của hai nước khi phát sinh tranh chấp hoặc cần xác minh, theo dõi tình hình trẻ em cũng gặp nhiều khó khăn.

Do đó, đại diện Bộ Quốc phòng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá kỹ tác động của quy định về nuôi con nuôi ở khu vực biên giới. Đặc biệt là cơ chế xác minh thông tin, theo dõi sau đăng ký nuôi con nuôi và biện pháp phòng ngừa việc lợi dụng chính sách nhận con nuôi để thực hiện các hành vi vi phạm so xo 66. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền của các bên quan nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.

Đại diện Tòa án nhân dân tối cao đề nghị bổ sung trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi khi con nuôi chưa thành niên nhưng người nhận nuôi lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế hoặc bị bệnh hiểm nghèo. Vì thực tiễn đã có nhiều trường hợp như này nhưng thiếu căn cứ để giải quyết.

Cân nhắc về khoảng cách độ tuổi giữa người nhận và người được nhận làm con nuôi

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, Hội đồng thẩm định chưa phát hiện dự thảo Luật có quy định chưa phù hợp Hiến pháp; đồng thời đảm bảo yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Nhất trí với việc bổ sung người làm công tác xã hội tham gia vào quy trình nuôi con nuôi, song Thứ trưởng đề nghị làm rõ họ sẽ tham gia vào khâu cụ thể nào để đúng tính chất người làm công tác xã hội. Cùng với đó, cần tham khảo chính sách quốc tế quy định về trách nhiệm người làm công tác xã hội.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh kết luận cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Nhấn mạnh việc triển khai Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) sẽ không làm phát sinh bộ máy tổ chức, tuy nhiên Thứ trưởng đề nghị đánh giá đội ngũ công tác xã hội. Theo bà, ở Việt Nam hiện nay đã hình thành các trung tâm công tác xã hội, có mạng lưới cán bộ từ cấp xã. Do đó, trong nghị định hướng dẫn thi hành Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) cần quy định cụ thể về đào tạo, cấp chứng chỉ chuyên sâu cho đội ngũ này.

Liên quan đến vấn đề độ tuổi, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc thêm một số nội dung, như: Khoảng cách tối đa 50 tuổi giữa người nhận con nuôi với người được làm con nuôi vẫn quá lớn so với quốc tế; cần áp dụng khoảng cách độ tuổi tối thiểu cho người nhận con nuôi ít tuổi hơn nhằm đảm bảo họ đủ độ chín chắn nuôi con; đồng thời cũng phải áp dụng khoảng cách độ tuổi tối đa cho người nhiều tuổi hơn kể cả trong trường hợp cả hai vợ chồng nhận nuôi để tránh kẽ hở pháp lý.

Về khoản đóng góp của người nhận con nuôi nước ngoài (Điều 10 dự thảo Luật), theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, Công ước La Hay đã cho phép, thừa nhận nội dung này, vì vậy, nên đưa thành quy định bắt buộc.

Đánh giá cao quy trình thủ tục cơ quan chủ trì soạn thảo chuẩn bị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp thẩm định để hoàn thiện dự án Luật bảo đảm tiến độ, chất lượng.