Chính sách miễn, giảm phí tại Trạm Km93+160 được áp dụng từ năm 2018, trên cơ sở chủ trương xử lý bất cập. Ảnh: Thanh Giang.

Kẽ hở trong thực tiễn quản lý

Tuy nhiên, quá trình thực hiện thời gian qua đã phát sinh một số bất cập trong việc xác nhận, quản lý đối tượng được hưởng chính sách, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có số lượng phương tiện lớn.

Theo quy định, chính sách miễn, giảm phí tại Trạm Km93+160 được áp dụng từ năm 2018, trên cơ sở chủ trương xử lý bất cập tại các trạm BOT. Phương tiện của cá nhân có hộ khẩu thường trú hoặc doanh nghiệp có trụ sở chính trong khu vực thuộc phạm vi miễn, giảm được xem xét áp dụng chính sách sau khi có xác nhận của chính quyền địa phương.

Trong nhiều năm qua, cơ chế này đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sinh sống gần trạm thu phí, nhất là những trường hợp thường xuyên qua trạm để phục vụ nhu cầu đi lại, lao động, học tập, sản xuất. Tuy nhiên, khi áp dụng đối với cả doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vận tải, chính sách đã bộc lộ những kẽ hở nhất định trong thực tiễn quản lý.

Theo Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn, bản chất của chính sách miễn, giảm phí là nhằm giảm tác động của trạm thu phí đến đời sống dân sinh khu vực lân cận. Đối tượng cần được ưu tiên là người dân chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi vị trí đặt trạm.

Trong khi đó, đối với doanh nghiệp vận tải hoặc đơn vị sản xuất, kinh doanh, chi phí sử dụng đường bộ thường được hạch toán vào giá thành hàng hóa, dịch vụ. Vì vậy, nếu thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ, việc áp dụng miễn, giảm phí đối với nhóm đối tượng này có thể bị lợi dụng.

Một doanh nghiệp vận tải trên địa bàn xã Hữu Lũng có 63 phương tiện thuộc diện miễn, giảm phí sử dụng đường bộ. Ảnh: Công an Lạng Sơn.

Đáng chú ý, tháng 3/2026, Công an tỉnh Lạng Sơn đã đề nghị Xí nghiệp Quản lý vận hành đường cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn phối hợp cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến một số doanh nghiệp có phương tiện đang thuộc diện miễn, giảm phí qua Trạm Km93+160 để phục vụ công tác điều tra, xác minh. Trong đó có trường hợp một doanh nghiệp vận tải trên địa bàn xã Hữu Lũng có 63 phương tiện thuộc diện miễn, giảm phí sử dụng đường bộ.

Theo số liệu thống kê, từ ngày 10/10/2025 đến ngày 25/3/2026, các phương tiện của doanh nghiệp này đã lưu thông qua Trạm Km93+160 tổng cộng 6.489 lượt, với tổng số tiền được miễn, giảm hơn 549 triệu đồng. Đại diện Xí nghiệp Quản lý vận hành đường cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn cho biết, đơn vị đang phối hợp với cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, cung cấp hồ sơ theo yêu cầu để phục vụ việc xác minh, làm rõ.

Kiến nghị nghiên cứu hoàn thiện cơ chế

Trước đó, trong năm 2025, trên cơ sở văn bản của Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn, Xí nghiệp Quản lý vận hành đường cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn đã phối hợp với UBND các xã Hữu Lũng, Tuấn Sơn và Thiện Tân kiểm tra thực địa đối với 56 doanh nghiệp đăng ký trụ sở, văn phòng kinh doanh trên địa bàn có phương tiện thuộc diện miễn, giảm phí tại Trạm Km93+160

Qua xác minh, một số trường hợp được xác định không đủ điều kiện theo quy định hiện hành và đã được đề xuất hủy kích hoạt thẻ miễn, giảm phí đối với các phương tiện liên quan.

Ông Lương Văn Hiệp, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn, cho rằng việc lợi dụng chính sách miễn, giảm phí không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu thu phí mà còn có thể kéo dài thời gian hoàn vốn dự án, tác động đến hiệu quả đầu tư, công tác vận hành, bảo trì tuyến đường và các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng BOT đã ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Việc rà soát, điều chỉnh chính sách không nhằm thu hẹp quyền lợi chính đáng của người dân, mà để bảo đảm chính sách an sinh được thực hiện đúng mục tiêu, đúng đối tượng. Ảnh: Thanh Giang.

xs66 đăng nhập dự án cũng cho biết, từ năm 2020, đơn vị đã có văn bản gửi cơ quan chức năng phản ánh nguy cơ phát sinh tiêu cực từ chính sách miễn, giảm phí.

Qua rà soát, doanh nghiệp ghi nhận tình trạng một số doanh nghiệp chuyển hồ sơ đăng ký kinh doanh về khu vực miễn, giảm để được hưởng chính sách; ký gửi phương tiện vào doanh nghiệp trong vùng miễn, giảm; sử dụng phương tiện cá nhân để hoạt động kinh doanh vận tải.

Một bất cập khác là nhiều phương tiện dù thuộc diện miễn, giảm nhưng thực tế thường xuyên lưu thông trên phần lớn chiều dài Quốc lộ 1, vượt ra ngoài phạm vi hỗ trợ ban đầu của chính sách. Một số doanh nghiệp sau khi được miễn, giảm phí đã chuyển trụ sở hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nhưng dữ liệu miễn, giảm chưa được cập nhật kịp thời, gây khó khăn cho công tác kiểm soát.

Từ thực tế trên, Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu hoàn thiện cơ chế miễn, giảm phí theo hướng ưu tiên hỗ trợ trực tiếp cho người dân bị ảnh hưởng bởi trạm thu phí; đồng thời đánh giá lại việc áp dụng chính sách đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp sở hữu số lượng phương tiện lớn.

Việc rà soát, điều chỉnh chính sách không nhằm thu hẹp quyền lợi chính đáng của người dân, mà để bảo đảm chính sách an sinh được thực hiện đúng mục tiêu, đúng đối tượng; đồng thời tăng cường hậu kiểm, ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách, bảo đảm minh bạch trong thu phí BOT và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.