Những phương thức, thủ đoạn mới trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an thông tin tại buổi thông báo kết quả phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực do Ban Nội chính Trung ương tổ chức chiều 18/6.

5 phương thức, thủ đoạn nổi lên trong án tham nhũng, lãng phí

6 tháng đầu năm 2026, các cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố mới 1.985 vụ với 4.671 bị can về các tội tham nhũng, kinh tế, chức vụ.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng, người phát ngôn Bộ Công an khẳng định tinh thần từ đầu năm đến nay lực lượng công an là bám sát chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an thông tin 5 phương thức thủ đoạn trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Ảnh: Đ.X

Theo ông Toản, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xảy ra ở nhiều lĩnh vực, nhất là trong triển khai các dự án trọng điểm quốc gia, thực hiện chính sách an sinh xã hội, giải quyết thủ tục hành chính công và các loại dịch vụ khác.

Tham nhũng cũng xảy ra tại các doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp tư nhân có xu hướng gia tăng, gây thất thoát tài sản Nhà nước và các tổ chức, doanh nghiệp.

Người phát ngôn Bộ Công an cho biết, các hành vi phổ biến bao gồm: Nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ, tham ô tài sản, vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản Nhà nước, vi phạm về đầu tư công và các quy định về đấu thầu…

Qua đấu tranh với tội phạm này, theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, lực lượng công an đã nhận diện 5 phương thức, thủ đoạn nổi lên.

Đầu tiên là có sự cấu kết, móc nối giữa đối tượng trong cơ quan Nhà nước và đối tượng ngoài xã hội, hình thành xuyên suốt chuỗi hoạt động từ đầu tư, đấu thầu, nghiệm thu đến thanh quyết toán.

“Tội phạm đi vào từng khâu của quá trình thực hiện dự án, rồi hình thành các lợi ích nhóm, cài cắm tiêu chí kỹ thuật, nâng khống dự toán công trình, lợi dụng chức vụ can thiệp cho nhà thầu trúng thầu và sử dụng trung gian, hệ sinh thái để che giấu dòng tiền tham nhũng”, ông Toản cho biết.

Phương thức, thủ đoạn thứ hai là lợi dụng nhiệm vụ được giao trong cấp các loại giấy phép và giải quyết thủ tục hành chính để thu thêm phí ngoài, liên quan tình trạng tham nhũng vặt.

Thứ ba là lợi dụng nhiệm vụ được giao về quản lý tài sản, quá trình cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp, xử lý tài sản công để thực hiện các hành vi định giá thấp tài sản Nhà nước, chuyển quyền sử dụng đất công, bán tài sản không qua định giá, đấu giá gây thất thoát.

Phương thức, thủ đoạn thứ tư là lợi dụng chuyển đổi số để che giấu tội phạm.

Theo người phát ngôn Bộ Công an, các đối tượng sử dụng tin nhắn mã hóa, tài sản ảo, hồ sơ điện tử và giao dịch tài chính trực tuyến.

“Đây là vấn đề chung của thế giới chứ không chỉ Việt Nam”, ông Toản nói.

Thứ năm là lợi dụng các mô hình kinh doanh mới, tài sản mới để chiếm đoạt và trục lợi, đặc biệt vừa qua nổi lên mô hình bất động sản nghỉ dưỡng, sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ, huy động vốn dự án.

Theo ông Toản, Công an TP Hà Nội vừa khởi tố 21 vụ án liên quan đến 23 công ty và 187 đối tượng thực hiện hành vi này.

Tẩu tán, chuyển hóa tài sản tham nhũng ngày càng tinh vi

Đề cập giải pháp đấu tranh, người phát ngôn Bộ Công an nhấn mạnh đầu tiên phải nhận diện sớm, đi trước tội phạm.

“Tất cả tội phạm đều có dấu hiệu, cần bám sát môi trường và điều kiện hoạt động phạm tội để nắm bắt các dấu hiệu phát sinh”, ông Toản nói.

Toàn cảnh buổi thông báo kết quả phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Ảnh: Đ.X

Cùng với tăng cường công tác phòng ngừa, người phát ngôn Bộ Công an cho rằng, cần xây dựng xoxo66, kỷ cương công vụ, trách nhiệm liêm chính gắn với kiểm soát quyền lực.

Thiếu tướng cũng đề cập đến giải pháp hoàn thiện sớm việc xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu để chủ động phòng ngừa; tăng cường công tác tuyên truyền.

Về thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, ông Toản nhấn mạnh đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên trong xử lý tội phạm.

Theo ông, từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2026, công an các cấp đã khởi tố, điều tra hơn 6.600 vụ án tham nhũng, chức vụ, kinh tế; thu hồi khoảng 37.500 tỷ đồng.

Trong đó, án tham nhũng, chức vụ thu hồi 9.500 tỷ đồng (đạt trên 85%); án kinh tế thu hồi 28.023 tỷ đồng (đạt 52%).

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Toản cho biết công tác thu hồi tài sản còn nhiều khó khăn.

Theo ông Toản, thực tế nhiều tài sản do phạm tội mà có đã được chuyển dịch, hợp thức hóa đứng tên người thân, pháp nhân trung gian hoặc bên thứ ba.

Điều này gây khó khăn trong quá trình thu hồi, xác định tài sản nào là tài sản do phạm tội và tạo khoảng trống thời gian cho đối tượng tẩu tán tài sản.

Việc tẩu tán, chuyển hóa tài sản cũng ngày càng tinh vi. Ông Toản ví dụ đối tượng chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, ví điện tử, đầu tư cổ phiếu, bất động sản hoặc chuyển tài sản ra nước ngoài, đầu tư vào tài sản số, tài sản mã hóa… Việc này đòi hỏi xác minh điều tra rất công phu.

Ông Toản cũng cho hay, nhiều vụ án kinh tế đặc biệt lớn nhưng người vi phạm lại không trực tiếp chiếm hưởng hoặc không còn tài sản tương xứng để khắc phục.

“Đây là lý do tỷ lệ thu hồi tài sản trong vụ án kinh tế thấp hơn so với án tham nhũng, chức vụ”, theo lời người phát ngôn Bộ Công an.

Vướng mắc nữa là trong công tác giám định, định giá, xác định thiệt hại trong một số vụ án còn kéo dài; cơ sở dữ liệu ngân hàng, đất đai, thuế chưa liên thông...

Ông Toản cho biết, Bộ Công an sẽ chỉ đạo các cơ quan điều tra tập trung cao độ vào truy vết dòng tiền, chuyển mạnh sang việc bảo toàn, phong tỏa, xử lý tài sản ngay từ đầu.

Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan kiểm sát, tòa án, ngân hàng, thuế để kịp thời phong tỏa, kê biên, ngăn chặn giao dịch tài sản.