Lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa di dời dân khỏi vùng sạt lở. Ảnh: Văn Thiện

Thanh Hóa hơn 2.700 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ cao

Những năm gần đây, các xã miền núi Thanh Hóa liên tiếp hứng chịu nhiều đợt mưa lớn kéo dài, gây ra lũ ống, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng. Nhiều bản làng ở các xã vùng sâu, vùng xa luôn sống trong cảnh thấp thỏm mỗi mùa mưa bão bởi nhà cửa nằm ven suối, chân taluy hoặc khu vực địa hình có nguy cơ sạt lở cao.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Đề án “Sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã khu vực miền núi của tỉnh giai đoạn 2026–2030”. Theo kế hoạch, toàn tỉnh sẽ thực hiện sắp xếp, ổn định cho 2.758 hộ dân thuộc 47 xã miền núi có nguy cơ cao xảy ra thiên tai.

Trong số này, có 493 hộ được ổn định tại chỗ thông qua gia cố, nâng cấp nhà ở; 269 hộ thực hiện tái định cư xen ghép và 1.996 hộ bố trí vào các khu tái định cư tập trung. Riêng giai đoạn 2026–2028, tỉnh Thanh Hóa phấn đấu hoàn thành việc sắp xếp, ổn định cho 2.633 hộ dân nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro trước mùa mưa lũ.

Các địa phương có số hộ dân cần di dời lớn tập trung ở các xã vùng biên và vùng núi cao như Mường Lát, Trung Lý, Quang Chiểu, Na Mèo, Sơn Điện, Tam Chung, Trung Thành, Yên Nhân, Bát Mọt, Linh Sơn… Đây đều là những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, địa hình chia cắt, đời sống người dân còn nhiều khó khăn.

Đáng chú ý, tỉnh Thanh Hóa xác định ưu tiên đẩy nhanh tiến độ đầu tư 8 khu tái định cư đã hoàn thành thủ tục và đang triển khai để bố trí ổn định cho gần 300 hộ dân. Nhiều dự án được triển khai theo tình huống khẩn cấp nhằm kịp thời đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm trước mùa mưa bão.

Không chỉ dừng lại ở việc di dời dân cư, đề án còn hướng đến mục tiêu lâu dài là xây dựng các khu tái định cư đồng bộ về hạ tầng, bảo đảm người dân có nơi ở an toàn, thuận lợi cho sinh hoạt và phát triển sản xuất.

Không để người dân “an cư” nhưng thiếu sinh kế

Một trong những yêu cầu được tỉnh Thanh Hóa đặc biệt chú trọng là việc sắp xếp dân cư phải gắn với ổn định đời sống và phát triển sinh kế bền vững cho người dân.

Theo đó, đối với các hộ ổn định tại chỗ, chính quyền địa phương sẽ lồng ghép các nguồn lực để hỗ trợ đầu tư hạ tầng, gia cố nhà ở, bảo đảm an toàn trước thiên tai. Với các hộ tái định cư xen ghép, các xã có trách nhiệm rà soát quỹ đất, cập nhật vào quy hoạch sử dụng đất và vận động người dân hỗ trợ chuyển nhượng đất ở cho các hộ phải di dời.

Đối với các khu tái định cư tập trung, tỉnh yêu cầu lựa chọn vị trí an toàn, có điều kiện sinh hoạt thuận lợi, khoảng cách không quá xa nơi ở cũ để hạn chế ảnh hưởng đến tập quán sản xuất và đời sống của đồng bào.

Song song với việc bố trí nơi ở mới, các địa phương ở Thanh Hóa sẽ lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, xây dựng các mô hình sinh kế phù hợp. Tỉnh Thanh Hóa định hướng phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm OCOP, nâng cao hiệu quả sản xuất nông – lâm nghiệp nhằm giúp người dân từng bước nâng cao thu nhập sau tái định cư.

Theo kế hoạch, tổng kinh phí thực hiện đề án giai đoạn 2026–2030 dự kiến hơn 1.159 tỷ đồng. Trong đó, phần lớn nguồn vốn dành cho đầu tư cơ sở hạ tầng các khu tái định cư, hỗ trợ trực tiếp các hộ dân di dời và triển khai công tác tuyên truyền, tập huấn, kiểm tra giám sát.

Đây được xem là nguồn lực rất lớn trong bối cảnh các địa phương miền núi còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, việc đầu tư là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra và tạo nền tảng phát triển ổn định cho khu vực miền núi.