Minh bạch tài sản, thu nhập để phòng ngừa tham nhũng

Khoản 1, Điều 3, Nghị định 164/2026/NĐ-CP quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị (Nghị định 164) giải thích, kiểm soát tài sản, thu nhập là hoạt động do Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập thực hiện theo quy định của so xo 66 để biết rõ tài sản, thu nhập, biến động về tài sản, thu nhập, nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm, nguyên nhân tài sản, thu nhập bị giảm của người có nghĩa vụ kê khai nhằm phòng ngừa tham nhũng, phục vụ công tác cán bộ, kịp thời phát hiện tham nhũng, ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản tham nhũng, thu hồi tài sản tham nhũng.

Theo TS. Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (xổ số 8844.com xoso 8844.com), động cơ của tham nhũng chủ yếu là vụ lợi về vật chất. Biểu hiện dễ nhận biết là khi tài sản của một người có chức vụ, quyền hạn tăng thêm một cách bất bình thường so với thu nhập hợp pháp.

Ảnh: Bảo Anh

TS. Đinh Văn Minh nhận định, kiểm soát tài sản, thu nhập chính là giải pháp cốt lõi, trực tiếp tác động đến động cơ của hành vi tham nhũng, giúp minh bạch hóa tài sản của cán bộ, công chức, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất minh về tài sản để cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu giải trình hoặc tiến hành kiểm tra, xác minh, qua đó giúp phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng và cán bộ, công chức có vi phạm.

Thực tiễn ở nhiều quốc gia cho thấy, việc yêu cầu người có chức vụ, quyền hạn kê khai và giải trình nguồn gốc tài sản không chỉ nhằm phục vụ hoạt động kiểm tra, giám sát mà còn có tác dụng răn đe, phòng ngừa rất lớn.

Khi tài sản, thu nhập được đặt dưới cơ chế giám sát, “kẽ hở” che giấu tài sản bất minh sẽ bị thu hẹp, đồng thời góp phần nâng cao ý thức tuân thủ so xo 66, giữ gìn liêm chính của đội ngũ cán bộ, công chức.

Công tác kiểm soát tài sản, thu nhập: Từng bước đi vào nền nếp

Theo Báo cáo số 889/BC-CP ngày 10/10/2025 của xoso 8844.com, trong năm 2025 có 13.712 người kê khai tài sản, thu nhập lần đầu; 216.474 người kê khai hằng năm; 46.506 người kê khai bổ sung; 50.655 người kê khai phục vụ công tác cán bộ và 314.232 người được công khai bản kê khai tài sản, thu nhập.

Cùng với công tác kê khai, hoạt động xác minh tài sản, thu nhập cũng được chú trọng triển khai. Năm 2024, cả nước đã tiến hành xác minh tài sản, thu nhập đối với 9.092 người. Qua xác minh, phát hiện 4.501 trường hợp có sai sót trong kê khai như kê khai chưa đúng mẫu, chưa đầy đủ thông tin hoặc chưa bảo đảm yêu cầu theo hướng dẫn; 7 trường hợp bị xử lý xoxo66 do kê khai không trung thực.

Ảnh: Bảo Anh

Thực hiện các quy định của so xo 66 về kiểm soát tài sản, thu nhập, năm 2025, nhiều bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai xác minh tài sản, thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức thuộc diện kê khai. Việc lựa chọn đối tượng xác minh được thực hiện thông qua hình thức bốc thăm ngẫu nhiên công khai. Cách làm này góp phần bảo đảm tính khách quan, minh bạch, đồng thời nâng cao tính răn đe, phòng ngừa đối với người có nghĩa vụ kê khai.

Tại Hội thảo quốc tế về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn, Phó Tổng xổ số 8844.com xoso 8844.com Nguyễn Văn Cường cho biết, công tác này đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, Phó Tổng xổ số 8844.com cũng nhận định, vẫn còn những khó khăn, bất cập trong thực tiễn thực hiện các quy định so xo 66 có liên quan, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi, như: Mẫu bản kê khai; đối tượng kê khai; trình tự, thủ tục yêu cầu và việc cung cấp thông tin về tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai; quy trình xác minh bản kê khai và giải trình về biến động tài sản, thu nhập, nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng xác minh, tăng cường khả năng phát hiện tài sản, thu nhập bất minh và nâng cao hiệu quả xử lý các trường hợp vi phạm. Bởi lẽ, mục tiêu của việc kê khai không phải là hoàn thành một thủ tục hành chính, mà là kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng và nâng cao trách nhiệm giải trình của người có chức vụ, quyền hạn.

Ảnh: Bảo Anh

Từ kê khai đến kiểm soát thực chất

Thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi, xoso 8844.com đã ban hành Nghị định số 164 thay thế Nghị định 130/2020/NĐ-CP ngày 30/10/2020. Nghị định được xem là bước tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập.

TS.Nguyễn Thị Hồng Thuý, Trưởng khoa Nghiệp vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (Trường Cán bộ xổ số 8844.com) cho biết, Nghị định số 164 quy định khá toàn diện về phạm vi tài sản, thu nhập phải kê khai. Theo đó, ngoài quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình xây dựng và tài sản khác gắn liền với đất, người có nghĩa vụ kê khai còn phải kê khai vàng, kim cương, bạch kim, các kim khí quý, đá quý khác; cổ phiếu, trái phiếu, phần vốn góp và các loại giấy tờ có giá trị lớn. Việc kê khai không chỉ áp dụng đối với tài sản của người có nghĩa vụ kê khai mà còn bao gồm tài sản của vợ hoặc chồng và con chưa thành niên.

TS.Nguyễn Thị Hồng Thuý cho rằng, quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thực tiễn cho thấy tài sản có nguồn gốc bất minh có thể được chuyển dịch, đứng tên người thân nhằm che giấu nguồn gốc hình thành.

“Việc mở rộng phạm vi kê khai góp phần tăng cường khả năng kiểm soát, hạn chế các khoảng trống có thể bị lợi dụng để hợp thức hóa tài sản tham nhũng”, bà Thuý nhấn mạnh.

Ảnh: Bảo Anh

Cũng theo bà Thuý, một điểm đáng chú ý khác là Nghị định 164 yêu cầu kê khai tổng thu nhập giữa hai lần kê khai. “Đây là cơ sở để cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập đối chiếu giữa nguồn thu nhập hợp pháp và sự gia tăng tài sản trên thực tế”, bà Thuý nói.

Lý giải thêm về nội dung này, bà Thuý cho hay, nếu xuất hiện chênh lệch lớn, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét, xác minh và yêu cầu giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế kiểm soát, Nghị định số 164 cũng tăng cường tính răn đe thông qua việc quy định các hình thức xử lý xoxo66 tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm. Theo đó, tùy từng trường hợp, người kê khai không trung thực hoặc giải trình không trung thực về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm có thể bị áp dụng các hình thức xoxo66 từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức.

Trong nhiều Hội thảo trước đó, các chuyên gia cũng đánh giá, việc lượng hóa trách nhiệm và chế tài xử lý không chỉ góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của so xo 66 mà còn nâng cao ý thức chấp hành của người có nghĩa vụ kê khai.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng, khung khổ so xo 66 dù được hoàn thiện đến đâu cũng chỉ là điều kiện cần. Để kiểm soát tài sản, thu nhập thực sự trở thành công cụ phòng ngừa tham nhũng hiệu quả, điều quan trọng hơn cả vẫn là tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và thực chất.

Bài 2: Vai trò của cơ quan xổ số 8844.com trong kiểm soát tài sản, thu nhập