Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lai Châu cùng các đại biểu, thân nhân liệt sĩ và Nhân dân địa phương thành kính dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ ngày 6/6 vừa qua. Ảnh: Thế Thành

Nỗ lực tìm lại tên cho những người đã ngã xuống

Trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, trên 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của Nhân dân.

Những mất mát to lớn ấy luôn được Đảng, Nhà nước và Nhân dân ghi nhớ bằng nhiều hoạt động thiết thực nhằm tri ân những người đã cống hiến trọn đời cho Tổ quốc.

Trong đó, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc. Không chỉ góp phần thực hiện chính sách hậu phương quân đội, đây còn là sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và Nhân dân cả nước.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, huy động nguồn lực để triển khai nhiệm vụ này. Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được trên 1.075.000 mộ (hài cốt) liệt sĩ; hệ thống nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm, bia ghi tên liệt sĩ được xây dựng trang nghiêm, trở thành những địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ.

Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Hiện còn khoảng hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập và gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng trong các nghĩa trang chưa xác định được thông tin.

Nguyên nhân xuất phát từ tính chất ác liệt của chiến tranh, thời gian đã lùi xa, nhân chứng ngày càng ít, nhiều hồ sơ, tài liệu thất lạc hoặc chưa đầy đủ; địa hình, địa vật thay đổi do quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế - xã hội; nhiều khu vực còn sót bom mìn, vật nổ.

Trong khi đó, nhiều thân nhân liệt sĩ tuổi đã cao, sức khỏe yếu; nhiều liệt sĩ không còn thân nhân; năng lực lưu trữ, bảo quản và giám định ADN trong nước vẫn còn những hạn chế nhất định.

Xuất phát từ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc và mong mỏi của thân nhân liệt sĩ, thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, ngày 2/4/2026, tại Di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Chiến dịch được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đưa thêm nhiều anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ

Sau hơn hai tháng triển khai, Chiến dịch đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia; đồng thời ghi nhận 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang.

Song song với công tác tìm kiếm, các lực lượng chức năng đang đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm phục vụ công tác quy tập. Các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá với gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia, sử dụng 1.311 thiết bị dò bom mìn.

Đến nay đã rà phá được khoảng 3.500 ha trên tổng diện tích hơn 22.700 ha theo kế hoạch. Riêng khu vực Vị Xuyên (Tuyên Quang), một trong những địa bàn trọng điểm của Chiến dịch đã hoàn thành hơn 40% khối lượng rà phá.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Chiến dịch là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và công nghệ ADN trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.

Các cơ quan chức năng đang tăng cường ứng dụng công nghệ số, cơ sở dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nhận diện, phân tích, đối chiếu và khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ phục vụ công tác tìm kiếm.

Bộ Quốc phòng đã ban hành quy trình kỹ thuật lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao, bảo quản và lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ; tổ chức tập huấn trên phạm vi toàn quốc để thống nhất phương pháp thực hiện.

Đến nay, 100% quân khu, tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch triển khai; thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu với 3.615 người tham gia. Các đơn vị đã tổ chức lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ để phục vụ công tác lưu trữ, đối chiếu và giám định ADN.

Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng hành của Nhân dân, Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ hướng tới những con số về quy tập hay giám định ADN, mà còn mang khát vọng đưa thêm nhiều anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ.

Đó cũng là sự tiếp nối truyền thống tri ân, nghĩa tình và trách nhiệm của dân tộc Việt Nam đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do và sự trường tồn của Tổ quốc.