Người lao động cần cân nhắc kỹ, không nên rút BHXH 1 lần vì sẽ rất thiệt thòi. Ảnh: minh họa

Về thông tin này, lãnh đạo BHXH Việt Nam cũng thông tin, cơ quan này đang nghiên cứu các phương án để người lao động hưởng trợ cấp BHXH một lần, theo đó đánh giá kỹ tác động và giải pháp phù hợp.

Đề xuất chỉ được rút 8% thay vì 22% như hiện nay

Dự thảo đề cương sửa Luật BHXH đưa ra phương án người lao động chưa đến tuổi nghỉ hưu mà yêu cầu hưởng BHXH một lần thì chỉ được rút phần mình đóng vào quỹ BHXH là 8% thay vì nhận 22% như quy định hiện nay, còn phần của người sử dụng lao động đóng chiếm 14% sẽ để lại quỹ và sử dụng theo nguyên tắc chia sẻ.

“Hiện nay người lao động đang đóng 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất từ phần lương hàng tháng. Chủ sử dụng lao động đóng 14% vào quỹ này, như vậy tổng số là 22%. Đối với đề xuất người lao động khi hưởng trợ cấp một lần sẽ chỉ nhận lại 8%, BHXH Việt Nam đang tổng hợp các ý kiến góp ý và đề xuất trên chỉ là một trong các phương án do các chuyên gia đưa ra”, Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn nêu.

Lý giải cho phương án này, theo ông Sơn, các chuyên gia cho rằng đây là thông lệ quốc tế vì bảo hiểm các nước không cho phép rút BHXH một lần nhằm đảm bảo cuộc sống của người dân khi hết tuổi lao động. Bên cạnh đó, phần chủ sử dụng lao động đóng vào quỹ được kết cấu vào giá thành sản phẩm và dịch vụ.

“Do vậy, khi được xã hội tiêu thụ sản phẩm dịch vụ đó nghĩa là xã hội đóng phần này và chủ sử dụng lao động chỉ là người đóng thay. Đây là nguyên nhân của câu chuyện “phần xã hội đóng” thì sẽ giữ lại”, ông Sơn nói và nhấn mạnh, tuy nhiên, với phần giữ lại sẽ vẫn được trả về cho người lao động.

“Phần xã hội đóng thì xã hội sẽ tạm giữ lại đến khi người lao động hết tuổi lao động thì sẽ được hưởng. Chúng tôi luôn mong chờ người lao động quay trở lại thị trường lao động và tiếp tục đóng BHXH để đảm bảo an sinh xã hội cho bản thân họ” ông Sơn nhấn mạnh thêm.

Vẫn Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam cho biết, hiện cơ quan này đang nghiên cứu thêm các phương án khác nữa và khẳng định sẽ có đánh giá tác động rất kỹ; xin ý kiến theo đúng quy trình xây dựng các dự thảo luật, sửa đổi, bổ sung.

“Việc sửa đổi luật sẽ đảm bảo hài hòa giữa đặt mục tiêu an sinh xã hội lâu dài với nhu cầu rút BHXH một lần trước mắt khi người lao động gặp khó khăn về tài chính cá nhân,” ông Sơn khẳng định.

Sẽ không hạn chế rút BHXH một lần

Theo BHXH Việt Nam, hiện với mức 22% tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất thì một năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương. Trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014 và bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.

Như vậy, nếu lĩnh BHXH một lần, người lao động sẽ bị thiệt khoảng 1,14 tháng lương đối với mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 và khoảng 0,64 tháng lương đối với mỗi năm đóng BHXH sau năm 2014.

BHXH Việt Nam khuyến cáo với những khó khăn trước mắt, người lao động hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH

Do đó, BHXH Việt Nam khuyến cáo với những khó khăn trước mắt, người lao động hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH. Khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện để được cộng nối thời gian tham gia BHXH trước đó để hưởng chế độ hưu trí.

Thời gian tới, dự kiến Luật BHXH sẽ được sửa đổi theo hướng giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu ở mức tối thiểu từ 20 năm như hiện nay, xuống còn 15 năm, thậm chí là 10 năm.

Việc sửa đổi chính sách BHXH theo hướng này sẽ góp phần tăng mức độ hấp dẫn của chính sách BHXH, người lao động sẽ có thêm động lực tiếp tục bảo lưu, tích lũy thời gian đóng bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Trước đó, ông Trần Hải Nam, Vụ phó BHXH (Bộ LĐTB&XH) cho biết, dự án Luật BHXH sửa đổi đang được nghiên cứu theo hướng khuyến khích lao động tham gia đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần. Dự luật cũng bổ sung quy định người đóng BHXH mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu, nếu không nhận một lần thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sớm hơn, mức trợ cấp cao hơn.

Vụ phó BHXH khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện chính sách BHXH một lần và "không có chuyện hạn chế người hưởng", bởi đây là quyền lợi người lao động nên không thể ngăn cản.

Về việc một bộ phận lao động mong muốn đóng lại tiền BHXH đã rút một lần để nối tiếp thời gian tham gia BHXH, ông Nam cho biết luật hiện hành không có quy định hoàn trả. Dự thảo luật không đề cập tới song cơ quan soạn thảo ghi nhận phản ánh và sẽ tính toán thêm. “Nếu cho rút rồi trả lại sẽ khó khăn cho cơ quan thực hiện nên người lao động cần nghĩ kỹ trước khi rút”, ông khuyến cáo.

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam dẫn khảo sát của công đoàn cùng với tổ chức xã hội cho kết quả rút BHXH một lần thường xảy ra ở nhóm đóng BHXH dưới 10 năm. Có tới 61% công nhân trả lời sẵn sàng rút khoản một lần mà không phân vân; 31% kiên quyết không rút và gần 8% không có ý kiến gì. Gần 57% công nhân ở khu vực phía Bắc có ý định rút BHXH một lần trong khi ở miền Trung và Nam tỷ lệ này hơn 68%.

"Ngoài yếu tố văn hóa vùng miền, thói quen tích lũy thì thu nhập thấp, bấp bênh và không có niềm tin vào chính công việc mà mình đang làm là những lý do khiến người lao động dễ rút BHXH một lần", ông Hiểu nói và cho biết, khi chọn rút BHXH một lần, người lao động cũng đã “nâng lên đặt xuống” và lựa chọn phương án nào nhiều tiền hơn.

“Cơ quan chuyên môn cần hiểu tâm lý này để thiết kế chính sách cho phù hợp, tuyên truyền hiệu quả trước, trong, sau khi luật sửa đổi ban hành và đi vào cuộc sống”, ông Hiểu nói.

Dự án Luật BHXH sửa đổi dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp thứ 6, tháng 10/2023; thông qua vào kỳ họp thứ 7, tháng 5/2024 và có hiệu lực từ 1/1/2025.