Hai đối tượng bán chất độc Xyanua trái phép bị Công an TP.HCM bắt tháng 9/2024, ảnh: CA TPHCM

Thời gian qua, hoạt động mua bán trái phép hóa chất nguy hiểm, độc hại, đặc biệt là Xyanua diễn ra phổ biến, dễ dàng tại các địa điểm kinh doanh hóa chất và cả trên không gian mạng. Bên cạnh một bộ phận người dân mua Xyanua trái phép để phục vụ cho nhu cầu khai khoáng, xi mạ, chế tác kim loại thì xuất hiện nhiều vụ giết người, cướp tài sản hoặc tự tử có nguyên nhân từ việc mua bán trái phép chất Xyanua. 

Điển hình như vụ đầu độc bằng Xyanua, giết hại chồng và nhiều người thân trong gia đình chỉ vì mâu thuẫn trong cuộc sống tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai tháng 7/2024; vụ nữ sinh đầu độc cha ruột bằng chất độc Xyanua tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vào tháng 1/2022 và rất nhiều vụ tự tử bằng chất độc Xyanua xảy ra tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Mặc dù việc kinh doanh, sản xuất, vận chuyển các loại hóa chất nguy hiểm, độc hại đã được Nhà nước quy định chặt chẽ (cần phải có giấy phép đặc biệt; có phiếu kiểm soát; giấy giới thiệu, công văn, giấy xác nhận thể hiện rõ thông tin, số lượng, mục đích của bên mua và bán...), nhưng một số cơ quan quản lý vẫn còn sơ hở, buông lỏng.

Bên cạnh đó, nhiều đối tượng đã thành lập các doanh nghiệp có chức năng nhập khẩu, kinh doanh hóa chất nguy hiểm, độc hại để nhập khẩu Xyanua về Việt Nam, lập khống các hóa đơn, chứng từ nhằm che dấu hành vi sai phạm, từ đó “tuồn” ra ngoài thị trường, bán lại cho các khách hàng không có giấy phép kinh doanh.

Vì vậy, bên cạnh việc các sở, ngành, quận, huyện theo chức năng phải tăng cường quản lý, thì cơ quan liên quan còn cần phải tiến hành kiểm tra đột xuất, hậu kiểm các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cửa hàng kinh doanh hóa chất về nguồn gốc xuất xứ, nhãn hiệu, điều kiện kinh doanh, quản lý, vận chuyển, nơi lưu trữ... tập trung tại các Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu công nghệ cao, Chợ hóa chất, Chợ dân sinh để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan kinh doanh hóa chất nguy hiểm, độc hại. 

Ban chỉ đạo 138 TP.HCM cũng đề nghị Công an TP.HCM tập trung rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý triệt để các đường dây, đối tượng thực hiện hành vi sản xuất, xuất - nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc vi phạm các quy định về quản lý hóa chất nguy hiểm, độc hại.